Gwarancje ubezpieczeniowe

Gwarancje ubezpieczeniowe należą do grupy ubezpieczeń cieszących się dużą popularnością szczególnie na rynku inwestycyjnym.

Stanowią najbardziej korzystną formę zabezpieczeń stosowanych w obrocie gospodarczym i przyczyniają się do sprawnego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Istota gwarancji sprowadza się do tego, że zakład ubezpieczeń, w zamian za pobranie określonej składki, zobowiązuje się do zapłaty na rzecz beneficjenta określonej kwoty w przypadku nie wywiązania się wnioskodawcy z zobowiązania objętego gwarancją. Podmioty ubiegające się o otrzymanie gwarancji ubezpieczeniowych muszą wykazać się dobrą kondycją finansową a w przypadku wysokich sum gwarancyjnych zobowiązane są również do złożenia poręczeń majątkowych. Najbardziej dogodną i najszybszą formą otrzymywania gwarancji jest zawarcie z zakładem ubezpieczeń rocznej umowy o limit w ramach, której wystawiany jest określony rodzaj gwarancji. Takie rozwiązanie znacznie skraca okres oczekiwania na gwarancję oraz eliminuje konieczność składania aktualnych dokumentów finansowych i rejestrowych przy każdorazowym wnioskowaniu o gwarancję ubezpieczeniową.

W praktyce funkcjonuje kilka rodzajów gwarancji ubezpieczeniowych:

• Gwarancja zapłaty wadium - zabezpiecza pokrycie strat organizatora przetargu, gdy zobowiązany, który wygrał przetarg: odmówi podpisania umowy na warunkach określonych w ofercie, gdy z jego winy nie dojdzie do podpisania umowy, czy też nie zostanie wniesione zabezpieczenie należytego wykonania umowy. Okres ważności gwarancji zwykle jest niedługi i pokrywa się z okresem związania ofertą.
• Gwarancja należytego wykonania kontraktu - wnoszona jest przez wykonawcę w dniu podpisania umowy i zabezpiecza ewentualne roszczenia inwestora w przypadku nienależytego wykonania kontraktu. Obowiązek jej złożenia musi wynikać bezpośrednio z treści umowy. Gwarancja jest jedną z kilku, dopuszczalnych przez ustawę o zamówieniach publicznych, form składania przedmiotowego zabezpieczenia i stanowi doskonałą alternatywę dla formy gotówkowej.
• Gwarancja usunięcia wad i usterek - stanowi dla inwestora zabezpieczenie, że ewentualne wady i usterki realizowanego kontraktu (ujawnione już po przejęciu przedmiotu kontraktu protokołem zdawczo - odbiorczym) zostaną właściwie i terminowo usunięte.
• Gwarancja zwrotu zaliczki - ma zastosowanie w sytuacji, gdy inwestor wypłaca wykonawcy zaliczki pieniężne na poczet realizowanego kontraktu. Chroni ona interesy inwestora w sytuacji, gdy nierzetelny kontrahent wykorzysta zaliczkę niezgodnie z umową lub nie rozliczy się z niej we właściwy sposób.
• Gwarancja ubezpieczeniowa zapłaty wierzytelności handlowych - ma zastosowanie w sytuacji, gdy udzielana jest za podmiot zobowiązany do zapłaty za dostarczony towar lub usługę z odroczonym terminem płatności (czyli kupującego), beneficjentem tej gwarancji jest dostawca towarów lub usług z odroczonym terminem płatności.
• Gwarancja ubezpieczeniowa zapłaty za roboty budowlane - ma zastosowanie w sytuacji, gdy udzielana jest za podmiot zobowiązany do terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych (inwestor), beneficjentem gwarancji jest podmiot uprawniony do otrzymania zapłaty wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych, czyli wykonawca.

Zgodnie z zasadą swobody umów, strony nie potrzebują szczególnego upoważnienia ustawowego dla zabezpieczenia transakcji w drodze gwarancji ubezpieczeniowej, dlatego też zakres jej praktycznego zastosowania jest dużo szerszy niż zakres stosowania przepisów, które ją wyraźnie wzmiankują.